de Volhoudbaarheid

duurzaamheid met draagvlak

diensten

informatie

De één hoort ze wel de ander niet

Of en hoe hard je het geluid van een windturbine hoort is niet alleen afhankelijk van de geluidsbelasting.  Zet je twee mensen naast elkaar, dan is de sterkte waarmee ze het zelfde geluid waarnemen verschillend. Daarmee is nog niets gezegd over de vraag of ze het waargenomen geluid als hinderlijk ervaren.

 

De waarneming van geluid, een kwestie van biologie

Hoe sterk je geluid waarneemt is een kwestie van biologie.  Geluidstrillingen worden via het gehoor omgezet in pulsen, die via het zenuwstelsel in de hersenen terecht komen.  Dat zijn direct de drie factoren die het verschil in waarneming bepalen.

In het gehoor wordt de totale mix van geluidstrillingen (met verschillende frequenties en sterkten) omgezet in de pulsen die naar de hersenen gaan. De effectiviteit waarmee dit gebeurt is van mens tot mens verschillend. Dat geldt voor het totaal van de geluidstrillingen, maar soms vallen met name bepaalde delen van het spectrum sterker weg of worden juist sterker doorgegeven.  Zo is gevoeligheid voor laagfrequent geluid deels te verklaren uit een defect aan het gehoor, waardoor deze trillingen onevenredig sterk doorgegeven worden.

De pulsen die in het gehoor worden opgewekt worden via zenuwen doorgegeven naar het gehoorcentrum in de hersenen. Ook daar zorgt de biologie voor verschillen tussen personen.  (demping van de pulsen, verwerken van de prikkels).

 

Wat zijn de gevolgen voor mensen?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Voor de één is het hinder, de ander maalt er niet om.  Hoe kan dat?

Drie mensen liggen te slapen in de zelfde kamer. In de kamer is het geluid van een windturbine zo luid hoorbaar dat je er wakker van kan worden (ongeveer 5 decibel boven het achtergrondniveau).

Van de drie mensen hoort één de turbine niet. De tweede wordt die nacht drie of vier keer even wakker, draait zich om en slaapt door. De derde wordt wakker, valt door het geluid ook niet direct weer in slaap en ligt een groot deel van de nacht wakker.  Waar komt dat vandaan?

Voor een deel gaat het om medisch-biologische zaken. Mensen die de geluidstrillingen sterker waarnemen vinden ze ook hinderlijker  omdat hun hersenen sterker geprikkeld worden en dus minder tot rust komen.

Een tweede, vooral psychologische, factor zijn stressverschijnselen.  Het geluid leidt tot spanning, hoofdpijn, soms verhoogde bloeddruk. Daarnaast biedt het wakker worden ruimte voor al bestaande psychologische stoornissen, zoals depressieve klachten. (mensen kunnen gaan liggen piekeren)

Een derde, ook psychologische factor is acceptatie.  Voor veel bewoners in het buitengebied is stilte één van de belangrijke redenen om daar te wonen.  Met de komst van windturbines is het met die stilte gedaan.  In een Canadees artikel over de manier waarop omwonenden windturbines ervaren wordt dat treffend omschreven als ‘the feeling of theft’.  Er wordt je iets waardevols ontstolen. Die diefstal vindt plaats uit je huis en de dief voegt je toe ‘dit is mijn bedrijfsvoering, je went er maar aan’.

Dat wekt gevoelens op van verdriet, boosheid, machteloosheid. En ja, als je wakker wordt denk je daar aan en val je dus niet gelijk weer in slaap.

 

Hinder en stress

Het karakteristieke geluid van windturbines (de woesj, zwiepend, pulserend) wordt door veel mensen als hinderlijk ervaren.  De hinder door regelmatige blootstelling aan het geluid kan leiden tot psychologische stress.  Onderzoeken geven aan dat mensen daardoor minder snel herstellen van mentale vermoeidheid en aandacht/concentratie.  Voor een aantal mensen betekent dit klachten als hoofdpijn, concentratieproblemen, soms depressieve klachten.

Slaapverstoring

Er zijn verschillende directe biologische reacties mogelijk op nachtelijk geluid;  een versnelde hartslag, wakker worden, moeilijker inslapen en meer bewegingsonrust.  Het effect van geluid is het grootst als er heel veel geluidspieken net boven de drempelwaarde voor reactie (ongeveer 5 dB) liggen.  Veel kleine pieken hebben een veel schadelijker effect dan enkele luide pieken.  Dat is nu precies de karakteristiek van het geluid van een windturbine.  De Gezondheidsraad beschrijft dit als een ‘worst case’ (2004).  Een goede slaap is essentieel voor een goede lichamelijke en geestelijke gezondheid  (WHO, 2009).

Laagfrequent Geluid (LFG)

Niet alle mensen nemen LFG (even goed) waar. Soms wordt LFG niet gehoord, maar gevoeld (trillingen).  Voor mensen die gevoelig zijn voor LFG is het geluid heel indringend, en daardoor zeer hinderlijk. Zij horen een continue bromtoon, met daarbovenuit een aantal kleine piekjes. Grotere windturbines geven een iets groter aandeel LFG af.